DİJİTAL KAZANIM, BÜROKRATİK VE TEKNİK ÇİLELER YUMAĞINA DÖNÜŞMEMELİDİR!
26 Ağustos 2026
TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi olarak, çağımızın bir gerekliliği olan dijitalleşmeyi, teknolojinin mimarlık ve mühendislik hizmetlerine entegrasyonunu başından beri en güçlü şekilde destekliyoruz. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın da yakın zamanda yayımladığı yönetmeliklerle ülke genelinde dijital sisteme ve uygulama birliğine geçiş iradesini ortaya koyması, bu vizyonun ne kadar doğru ve kaçınılmaz olduğunu göstermektedir.
Gerek kentimizde gerekse ülke genelinde bu dönüşümü başarıyla yürüten, kullanıcı dostu sistemlerle süreçleri hızlandıran yerel yönetimlerimizin varlığı bizleri gururlandırmaktadır. Ancak ne yazık ki Bursa genelinde dijitalleşme adımı atan birçok belediyede süreç benzer şekilde tıkandığından, bugün sektörümüzde genel ve ciddi bir memnuniyetsizlik hakimdir. Amacımız herhangi bir kurumu hedef göstermek değil; kentimizdeki yerel idarelerin bağımsız şekilde hayata geçirmeye çalıştığı e-ruhsat sistemlerindeki ortak aksaklıkları tespit etmek ve süreci tüm paydaşlar için verimli kılmaktır.
Çünkü mevcut uygulamaların büyük bir kısmı, çağdaş bir dijitalleşme hamlesi olmaktan uzaklaşmış; meslektaşlarımız ve sektör paydaşlarımız için zaman, maliyet ve emek kaybına dönüşmüştür.
Mevcut E-Ruhsat Sistemlerindeki Temel Sorunlar ve Operasyonel Aksaklıklar:
Kopuk ve Entegre Olmayan İş Akışları: Buradaki temel sorun sistemlerin donması veya çökmesi değil; onay süreçlerindeki iş akışlarının birbirinden tamamen kopuk, hiyerarşik ve mantıksız kurgulanmış olmasıdır. Her bir onay adımı ve birim geçişi, projeyi kolaylaştırmak yerine kullanıcının karşısına ekstra bürokratik bir yük olarak çıkmaktadır. Bu durum dijitalleşmenin özü olan “pratiklik ve hız” kavramlarıyla tamamen çelişmektedir.
Yeniden Yükleme ve Süreç Tekrarları: Sistem mimarisindeki bu kopukluk nedeniyle en küçük bir düzeltmede dahi tüm zincir baştan başlamakta, proje müellifleri aynı verileri defalarca sisteme yeniden yüklemek zorunda kalmaktadır. Bu da ruhsat alma süreçlerini kısaltmak bir yana, fiziksel dönemden çok daha uzun ve yorucu bir hale getirmektedir.
Katılımcılığın Reddedilmesi: Sürecin asli yürütücüsü ve ana muhatabı olan proje müellifi mimarlar, mühendisler, müteahhitler ve yapı denetim kuruluşları, sistemlerin kurgulanma aşamasında sürece dahil edilmemektedir. Kullanıcı deneyimi (UX) ve saha gerçekleri göz önüne alınmadan tasarlanan bu iş akışları, pratikte karşılık bulamamaktadır.
Sistem Kaynaklı Yükün Müelliflere Yansıtılması: Yazılımlardaki iş akışı hataları, sürekli tekrarlanan veri yüklemeleri ve dijital ortamda çözülemeyip kurumlarla yüz yüze takibi zorunlu kılan tıkanıklıklar; tüm operasyonel yükü ve zaman kaybını doğrudan mimarların, diğer proje müelliflerinin ve sektör çalışanlarının sırtına yüklemektedir. Dijitalleşmenin getirmesi gereken kolaylık, maalesef meslektaşlarımız için ek maliyet, uzayan bürokrasi ve teknik bir mağduriyete dönüşmektedir.
Çözüm İçin “Teknik ve Operasyonel” Standartlar Ne Olmalıdır?
Dünyada ve ülkemizde uygulamayı başarıyla yürüten iyi örnekler (BIM entegreli sistemler ve bütünleşik süreç yönetimi) incelendiğinde, verimli bir e-ruhsat sisteminin şu esaslara dayanması gerektiği açıktır:
Bütünleşik ve Paralel İş Akışı Mimarisi: Birbirini engelleyen ardışık onay süreçleri yerine, birimlerin eş zamanlı inceleme yapabildiği, adımların birbiriyle entegre çalıştığı ve her aşamada sil baştan veri yüklemesi gerektirmeyen esnek iş akışları kurgulanmalıdır.
Geri Bildirim ve İyileştirme Masaları (Feedback Loops): Sistemler “yaptık oldu” anlayışıyla bırakılmamalı; belediyeler, Mimarlar Odası Bursa Şubemiz ve ilgili meslek odalarının temsilcilerinin yer aldığı düzenli çalışma grupları ve teknik değerlendirme toplantıları ile iş akışları sürekli iyileştirilmelidir.
Açık Veri ve Şeffaf Süreç Takibi: Projenin hangi birimde, hangi incelemecide ve ne kadar süredir beklediği şeffafça izlenebilmeli; iş akışındaki sistem kaynaklı aksaklıklardan doğan tekrarlar ve zaman kayıpları nedeniyle meslektaşlarımıza ek mağduriyet çıkarılmamalıdır.
Mimarlar Odası Bursa Şubesi olarak bir kez daha altını çiziyoruz: Teknolojiden ve dijitalleşmeden yanayız; ancak işlevsiz, hantal ve faturası mimara kesilen e-bürokrasiye karşıyız. Kentimizdeki tüm yerel yönetimleri, e-ruhsat süreçlerini iyi örnekleri referans alarak yeniden ele almaya, iş akışlarını pratikleştirmeye ve şubemizle iş birliği içinde ortak bir akıl üretmeye davet ediyoruz.
Kamuoyuna ve ilgililere saygıyla duyururuz.
TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi 21. Dönem Yönetim Kurulu